Programma 3: De werkende gemeente

Doelomschrijving

We willen de kracht van de unieke economische positie van Oude IJsselstreek behouden en versterken door te investeren in innovatiekracht. De economische positie is onder andere geworteld in een sterke maakindustrie met innovatieve clusters.

Onze bedrijven zijn (onderdeel van) het economisch motorblok van de Achterhoek en behoren tot de meest innovatieve van Nederland. We zetten in op het stimuleren van nieuwe economische ontwikkeling, bijvoorbeeld op het gebied van robotisering, digitalisering en defensie-industrie. Actief faciliteren van start-ups, leerkringen en innovatiecentra geeft daarbij een stevige impuls.

Termijn	Middellang
Primair SDG doel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s)	wethouder Haverdil
Taakveld	3.1 Economische ontwikkeling, 3.4 Economische promotie

Context

In het coalitieakkoord van het kabinet Jetten krijgt innovatie een centrale rol: als motor voor economische groei en welvaart, als instrument voor veiligheid en als aanjager van grote transities. Gemeenten zijn de plek waar innovatie concreet wordt: in de uitvoering, in gebiedsgerichte aanpakken, in ecosystemen en in nieuwe vormen van dienstverlening. Innovatie is daarmee geen doel op zich, maar een voorwaarde.

Een innovatieve economie vormt de basis voor veel maatschappelijke opgaven. Onze gemeente loopt al jaren voorop op dit terrein. Samen met onderwijsinstellingen, het CIVON, de Smart Hub Incubator Industry de Ideeënfabriek en events zoals de TalentenTuin ondersteunen we lokale bedrijven bij hun vernieuwende plannen. Door de economie te stimuleren en strategisch richting te geven, versterken we de unieke economische positie van onze gemeente en regio. Dat dragen we ook uit. We sluiten volmondig aan bij het “Merk” Achterhoek en de bijbehorende slogan: Hier dóen we gewoon. De slogan staat symbool voor de nuchtere, daadkrachtige en eigenzinnige houding van de regio. Ze laat zien dat de Achterhoek, en de Oude IJsselstreek dus ook een plek is waar samenwerking en no-nonsense hand in hand gaan met innovatie en lef.

Voor de toekomst richten we ons nadrukkelijk op samenwerking met het Rijk en omliggende gemeenten. We sluiten aan bij de regionale Visie Achterhoek 2050.

Gezamenlijke ontwikkeling van een regionaal bedrijventerrein vergroot onze innovatiekracht. Daarom zijn we ook aangesloten bij het landelijk Economisch Programma 'Vitale Regio's', een langjarige samenwerking tussen het Rijk en elf regio's aan de randen van Nederland om de brede welvaart en leefbaarheid te versterken. Een belangrijk aandachtspunt hierin is de ontwikkeling op het gebied van bedrijven die onder mee werken voor de defensieindustrie. Zo is de gemeente lid van de Gelderse Kopgroep Defensie: een bestuurlijk samenwerkingsverband van de provincie Gelderland en de meest betrokken gemeenten om bij te dragen aan de ambities uit de Defensienota 2026. Door regionale krachten beter te bundelen, duidelijkere langetermijn-plannen, minder bureaucratie en betere toegang voor bedrijven kan innovatie worden versneld. Dit geldt in het bijzonder voor mkb-bedrijven. Investeringen in defensie en technologie versterken niet alleen de veiligheid, maar geven ook een impuls aan de economie.

Internationale en nationale ontwikkelingen vragen om flexibiliteit om kansen te benutten wanneer deze zich voordoen. De samenwerking met en kennis van onze lokale ondernemers is hierbij cruciaal. Op regionaal niveau is een aanjager aangesteld om de ontwikkelingen op deze ook voor onze gemeente belangrijke sector optimaal te ondersteunen. Ook benutten wij de kansen die de grensoverschrijdende samenwerking met onze Duitse partners en beide Euregio’s biedt, om zo gezamenlijk economische, ruimtelijke en maatschappelijke opgaven aan te pakken en daarmee de economische ontwikkeling in onze gemeente en de regio te versterken.  

Monitoring:

• De uitvoeringsagenda innovatie is vastgesteld.
• Onze accountmanagers Economie hebben hun actieve rol ingevuld om de innovatiekracht te versterken.
• We hebben 3 projecten via het RegioDeal programma ‘Startup in Residence’ ondersteund
• Moeilijk vervulbare vacatures bij de lokale en regionale bedrijven zijn ingevuld. 

Doelomschrijving
We willen de kracht van de unieke economische positie van onze gemeente behouden en versterken door te investeren in de arbeidsmarkt. De unieke economische positie is onder andere geworteld in een hechte samenwerking tussen bedrijfsleven, onderwijs en overheid. Die samenwerking grijpen we aan om een sterkere veerkrachtige arbeidsmarkt te creëren. Dit is immers een belangrijke voorwaarde voor een vitale en toekomstbestendige economie. De grootste opgave ligt daarom niet in het creëren van zoveel mogelijk extra banen, maar in het toekomstbestendig houden van de bestaande werkgelegenheid door innovatie, voldoende ruimte voor ondernemerschap, een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en het aantrekken en behouden van talent. De rol van de gemeente ligt in het creëren van de juiste randvoorwaarden. We stimuleren daarom actief de samenwerking zodat vraag naar personeel en aanbod van talent beter op elkaar aansluiten. Door te investeren in de economische positie is er een solide basis voor veel andere maatschappelijke opgaven.

Termijn	Middellang
Primair SDG doel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s)	wethouder Haverdil
Taakveld	3.1 Economische ontwikkeling

Context

Een sterke arbeidsmarkt is een belangrijke voorwaarde voor een vitale en toekomstbestendige economie. Werkgevers staan voor uitdagingen zoals personeelstekorten, vergrijzing en een toenemende vraag naar nieuwe kennis en vaardigheden als gevolg van technologische ontwikkelingen. In lijn met het coalitieprogramma zetten we in op het behouden van minstens de huidige omvang van werkgelegenheid. Het toekomstbestendig maken van onze werkgelegenheid staat centraal. We focussen daarom niet primair of kwantitatieve banengroei maar op een sterk ondernemersklimaat, innovatiekracht, aansluiting met het onderwijs en het duurzaam behouden en aantrekken van talent en vakkrachten.

De economische ontwikkelingen staan niet op zichzelf, maar hangen nauw samen met onze inzet om andere doelstellingen op verschillende beleidsvelden te bereiken. Zo hangt de aanwezigheid van voldoende werkgelegenheid nauw samen met bijvoorbeeld voldoende woningbouw, goede bereikbaarheid en een aantrekkelijk voorzieningenniveau. 
We richten ons daarbij met name, maar niet uitsluitend, op de sectoren zorg en techniek omdat daar de meeste werkgelegenheid is en onze grootste werkgevers zich in die sectoren bevinden. 

Daarnaast nemen we deel aan de Regiodeal en de thematafel Onderwijs en Arbeidsmarkt. Dat vullen we lokaal aan met additionele afspraken met onderwijsinstellingen als Anton Tijdink Techniekopleidingen. 
We participeren binnen het Smart Hub Incubator Industry (SHII), ondersteunen daar waar dit wenselijk is activiteiten die door CIVON georganiseerd worden en werken nauw samen met STOER.

Vernieuwing en innovatie vragen om een brede blik, en veel innovaties ontstaan op het snijvlak van techniek en creativiteit. Creatieve vaardigheden, zoals conceptueel denken en verbeeldingskracht worden door de komst van digitalisering steeds belangrijker op de arbeidsmarkt en is onontbeerlijk voor de innovatieve economie. We richten ons daarom niet uitsluitend op technische opleidingen. We betrekken nadrukkelijk ook de creatieve sector en onderzoeken de samenwerkingsmogelijkheden met ArtEZ Opleidingen.

Uitvoering 2027

Monitoring: 

• Middels de Provinciale Werkgelegenheid Enquête (PWE) krijgen we jaarlijks inzicht in de werkgelegenheidsontwikkeling op sectorniveau, gemeenteniveau, regioniveau en provincieniveau. 
• Onze accountmanagers Economie volgen tijdens bedrijfsbezoeken de vraagstukken van ondernemers rondom het invullen van vacatures en leggen verslag van de cijfermatige ontwikkelingen.
• De economische uitvoeringsagenda is vastgesteld.
• De inzet op de samenwerking met het onderwijs heeft geleid tot een aantal concrete activiteiten en projecten. 

Doelomschrijving
We willen de kracht van de unieke economische positie van de Oude IJsselstreek behouden en versterken door te investeren in bedrijventerreinen. Bedrijven op bedrijventerreinen zorgen voor ongeveer 40% van alle banen in onze gemeente, dat zijn 7600 banen. Goede bedrijventerreinen zijn de basis voor groei, innovatie en werkgelegenheid. Revitalisering van bestaande bedrijventerreinen en de beschikbaarheid van voldoende (kwantitatief) en goed uitgeruste (kwalitatief) uitgeefbare nieuwe bedrijfskavels zijn daarom essentieel om bedrijven te faciliteren in hun bedrijfsontwikkeling en daarmee invulling te geven aan onze werkgelegenheidsdoelen. Door te investeren in de economische positie is er een solide basis voor veel andere maatschappelijke opgaven.

Termijn	Middellang
Primair SDG doel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s)	wethouder Haverdil
Taakveld	3.1 Economische ontwikkeling

Context

De maatschappelijke waarde van bedrijventerreinen reikt verder dan economische activiteit. Zij vormen één van de belangrijkste pijlers onder de regionale samenleving en zijn daarmee onmisbaar voor de vitaliteit van zowel de economie als de leefomgeving. Bedrijventerreinen bieden ruimte aan groeiende bestaande bedrijven, nieuwe bedrijvigheid en innovatie op fietsafstand van onze woonkernen. De druk op beschikbare ruimte neemt toe. Ontwikkelingen zoals netcongestie en de energietransitie zorgen voor vertraging en de noodzaak voor nieuwe oplossingen. We investeren in sterke en toekomstbestendige bedrijventerreinen die ruimte bieden aan bestaande en nieuwe ondernemers. 

Met de ontwikkeling van Het VIP (Het Varssevelds Industriepark) komen er bedrijfskavels beschikbaar nabij Varsseveld. Voor Ulft en omgeving geldt dat de kavels op bedrijventerrein De Rieze nagenoeg zijn uitgegeven.

In het in 2025 vastgestelde Regionaal Programma Werklocaties Achterhoek (RPW) is een ontwikkelopgave opgenomen van 10 hectare lokaal bedrijventerrein in het centraal/zuidelijk deel van onze gemeente (het Oude IJsselgebied). Verder staat in het RPW een ontwikkelopgave van 40 hectare regionaal bedrijventerrein in de West-Achterhoek waarin de gemeenten Bronckhorst, Doetinchem, Montferland en Oude IJsselstreek samenwerken.

Voor lokale bedrijventerreinen zoeken we in het bijzonder de samenwerking met de gemeente Doetinchem. Beide gemeenten vormen een samenhangend stedelijk lint met onder meer Doetinchem, Gaanderen, Terborg, Silvolde, Ulft en Gendringen. Dit gebied functioneert ruimtelijk en sociaaleconomisch als één geheel.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft de regio’s expliciet gevraagd na te denken over hun rol in relatie tot Defensie en nationale veiligheid. Daarop is in regionaal verband gekeken naar de ontwikkeling van een breder defensieprogramma voor de Achterhoek waarin we thema's als veiligheid, weerbaarheid en ruimtelijke ordening in samenhang bezien. De Achterhoek en Oude IJsselstreek in het bijzonder, heeft hier een sterke uitgangspositie voor omdat de maakindustrie hier geclusterd aanwezig is. We zien dit als een uitgelezen kans voor de regio en de gemeente om haar economische kracht te vergroten, bij te dragen aan nationale en Europese veiligheid, en tegelijk de regionale weerbaarheid te versterken. Zie ook doel 3.1

Uitvoering 2027

Monitoring: 

• Revitalisering van bedrijventerrein IJsselweide is afgerond
• Er is een plan van aanpak opgesteld voor de revitalisering van bedrijventerrein Hofskamp Zuid
• De locatiekeuze voor een regionaal bedrijventerrein is gemaakt.

Doelomschrijving

We willen de kracht van de unieke economische positie van Oude IJsselstreek behouden en versterken door te investeren in een aantrekkelijke, onderscheidende en toekomstbestendige vrijetijdseconomie. Daarbij benutten we recreatie en toerisme als motor voor economische ontwikkeling en versterken we de leefbaarheid van onze gemeente. We dragen bij aan de werkgelegenheid, instandhouding van voorzieningen en het aantrekkelijk houden van het landschap, cultureel erfgoed en de dorpen en kernen. Hierdoor dragen we bij aan een sterke profilering van de Achterhoek en Oude IJsselstreek. Door te investeren in de economische positie is er een solide basis voor veel andere maatschappelijke opgaven.

Termijn	Middellang
Primair SDG doel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s)	wethouder Haverdil
Taakveld	3.3 We versterken de economische positie van Oude IJsselstreek door investeringen in de vrijetijdseconomie

Context

Oude IJsselstreek is een gemeente waar het prettig wonen, werken en recreëren is. De recreatieve sector groeit sterk op provinciaal en regionaal niveau. Zo is de sector cultuur en recreatie in 2025 goed voor 5,4 procent van de werkgelegenheid en is de sector recreatie & toerisme de enige sector, die de gemiddelde groei van bedrijven in Gelderland van 1,4% overstijgt. Een impuls in toerisme en recreatie zorgt niet alleen voor banen en bestedingen bij lokale ondernemers, maar levert ook een bijdrage aan het behoud van onze voorzieningen. Door het aanbod te verbreden en kwaliteit toe te voegen dragen we bij aan een fijne woonomgeving en economische vitaliteit. Zo profiteren zowel inwoners als bezoekers het hele jaar van een gevarieerd recreatief aanbod en een vitaal buitengebied.

Het Achterhoeks erfgoed, het landschap en de natuur bieden sterke troeven voor verhalende routes en avontuurlijke buitenrecreatie. We versterken de identiteit door recreatie en toerisme te baseren op de kwaliteiten van ons gebied, zoals de rivier de Oude IJssel, het afwisselende landschap en de cultuurhistorie. Daarbij zoeken we de balans tussen economische ontwikkeling en de kwaliteit van het landschap, zodat het buitengebied vitaal en aantrekkelijk blijft.

Wij bevorderen lokaal de innovatie en samenwerkingskracht van de vrijetijdssector, via Stichting Achterhoek Toerisme (StAT, de regionale organisatie) en Stichting Toerisme en Recreatie Oude IJsselstreek (STROIJ de lokale organisatie). Deze zet zich in voor kennisdeling en arrangementontwikkeling en organiseert thematische netwerkbijeenkomsten voor de lokale ondernemers. Met de inzet van de Saxion Kennis- en Innovatiewerkplaats werken studenten samen met ondernemers kansrijke thema’s voor arrangementen, producten en diensten verder uit. 

Monitoring: 

• Het Uitnodigingskader recreatie en toerisme is door het college vastgesteld en ter informatie aangeboden aan de gemeenteraad. 
• De eerste 15 ondernemers zijn met hulp van het uitnodigingskader verder op weg met hun initiatieven.
• We meten de voortgang aan de hand van het aantal uitgewerkte en gerealiseerde recreatieve initiatieven
• De businesscase passantenhaven is opgesteld.
• We consulteren de markt om te zoeken naar kansrijke recreatie initiatieven langs het water. 
• We hebben een kaart met alle lokale en regionale wandel- en fietsnetwerken. 
• De rolstoelroute Engbergen is verbeterd, en feestelijk heropend door de wethouder.
• De verkenning van de beleefroute is afgerond. We hebben duidelijkheid over de mogelijke realisatie hiervan. 

Doelomschrijving
Sport en bewegen zorgen voor een gezonde, veerkrachtige, levendige en betrokken samenleving. We willen specifiek leefbaarheid, ontmoeting en sociale samenhang bevorderen omdat dit belangrijk is voor het welzijn van inwoners. Sportverenigingen en sportaccommodaties spelen daarin een belangrijke rol. Het zijn plekken waar inwoners elkaar ontmoeten, samen actief zijn en betrokken blijven bij hun dorp of wijk. Tegelijkertijd krijgen we te maken met vergrijzing en een dalend aantal jongeren. Daarom is het belangrijk om te investeren in een sportlandschap dat ook in de toekomst past bij de behoeften van onze inwoners. Ons doel is dat inwoners langer vitaal, gezond en betrokken blijven en dat de leefbaarheid in alle kernen wordt versterkt.

Termijn	Middellang
Primair SDG doel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s)	wethouder Ankersmit
Taakveld	5.1 Sportbeleid en activering

Context

Landelijk zien we een toename van individuele sporten. Dat betekent dat er ook een (lichte) daling is van lidmaatschappen van sportverenigingen, en sportparticipatie in het algemeen. In onze gemeente zijn gemiddeld gezien wel meer mensen lid van een (sport)vereniging. We hebben daarnaast wel te maken met vergrijzing, ook onder de actief sportende inwoners. De vraag naar sportaanbod verandert langzaam naar meer seniorensport of aangepast sporten. Door technologische ontwikkelingen, zoals e-sports, en doordat mensen sport steeds meer zien als een dienst of beleving die moet passen bij hun wensen, gemak, tijd en ervaring, ontstaan er kansen voor nieuwe vormen van sport en bewegen. Een voorbeeld hiervan zijn vitality clubs (laagdrempelige lokale beweegroepen die samen op een vaste openbare plek in de buitenlucht bewegen)

Voor de toekomst wordt de vraag relevant welke investeringen nodig zijn om sportvoorzieningen overeind te houden, ook in de kleinere kernen. Sportclustering op centrale plekken kan kostenefficiency opleveren, maar ten koste gaan van leefbaarheid. De ontwikkelingen rond de locatie van SV Wisch, de toekomst van sport- en ontmoetingspark IJsselweide en sportpark De Paasberg bieden daarbij kansen om sport, ontmoeting en maatschappelijke functies beter met elkaar te verbinden.

Om doelstellingen op langere termijn te halen stellen we een nieuw beleidskader sport en sportaccommodaties op, met een doorkijk naar 2050. Daarin kijken we naar de kwaliteit, toegankelijkheid, duurzaamheid en spreiding van sportvoorzieningen binnen de gemeente. Ook onderzoeken we welke investeringen nodig zijn voor onderhoud en verduurzaming van sportaccommodaties. We stimuleren samenwerking tussen verenigingen, een inclusief sportaanbod en het multifunctioneel gebruik van accommodaties. Daarnaast onderzoeken we hoe sportlocaties beter kunnen worden ingezet als plek voor ontmoeting en maatschappelijke activiteiten. Waar mogelijk ontwikkelen we sportparken verder tot locaties waar sport, gezondheid, ontmoeting, onderwijs en andere maatschappelijke functies samenkomen. 
Ook bekijken we hoe subsidieregelingen kunnen bijdragen aan toekomstbestendige verenigingen. 

Achterhoek in Beweging vervult namens de 10 Achterhoekse gemeenten een lobby- en belangenbehartigingsrol richting het Rijk en de Vereniging Sport en Gemeenten.

Monitoring: 

• Het beleidskader Sport en sportaccommodaties is vastgesteld.
• We rapporteren jaarlijks aan de gemeenteraad over de voortgang en behaalde resultaten.
• Het aantal deelnemers aan lokale sport- en beweegactiviteiten is met 5% toegenomen ten opzichte van 2026. 
  (Bron: Registraties van buurtsportcoaches / Sport-ID)
• Het percentage inwoners (18+) dat voldoet aan de beweegrichtlijnen stijgt van 46.3% (2024) naar 48%.
  (Bron: RIVM/CBS-beweegcijfers)
• De toekomstscenario's voor de locatie van voorheen VV Terborg en het sportcluster in Terborgzijn voorgelegd aan de gemeenteraad.
• De aanpassingen aan de sporthal IJsselweide zijn gereed zodat deze geschikter is voor gebruik door meer maatschappelijke organisaties.
• We hebben verschillende acties op touw gezet om verenigingen en maatschappelijke organisaties te laten zien dat sportclustering voordelen biedt.
• Het sportfeest is georganiseerd en een aantal sporters is in het zonnetje gezet. 

Doelomschrijving
Kunst en cultuur zorgen voor een gezonde, veerkrachtige, levendige en betrokken samenleving. We willen specifiek leefbaarheid, ontmoeting en sociale samenhang bevorderen omdat dit belangrijk is voor het welzijn van onze inwoners. Het aanbod van kunst en cultuur speelt daarin een belangrijke rol. Het zijn middelen die bijdragen aan zingeving, vitaliteit, het leren van nieuwe vaardigheden, zelfvertrouwen, en die verbondenheid bevorderen. Dit leidt tot een positieve bijdrage aan de samenleving. Daarom is het belangrijk om te investeren in een cultuurlandschap/infrastructuur die nu en in de toekomst past bij de behoeften van onze inwoners. Ons doel is dat inwoners langer vitaal, geïnspireerd, nieuwsgierig en betrokken blijven en dat de leefbaarheid in alle kernen wordt versterkt. 

Context

In onze gemeente zijn meer dan gemiddeld mensen lid van een vereniging. Betrokkenheid en sociale cohesie zijn een belangrijk onderdeel van de cultuur in onze kernen. Dat levert een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid van onze gemeenschappen. We willen dat alle inwoners van onze gemeente aan die samenleving mee kunnen blijven doen, geïnspireerd kunnen raken, zich kunnen ontwikkelen en kunnen opgroeien tot nieuwsgierige en tolerante wereldburgers. We willen ook dat onze inwoners (mentaal) gezond en gelukkig zijn en blijven en zich prettig voelen in hun woonomgeving. Kunst en cultuur zijn hiervoor essentieel en dragen bij aan de leefbaarheid, en gezondheid van mensen. Ze bevorderen een actief leven en versterken sociale verbindingen.

Recent onderzoek laat zien dat kunstactiviteiten een positief effect hebben op de mentale en fysieke gezondheid van ouderen. Deelnemers merken verbetering van stemming, voelen meer zelfvertrouwen en de sociale interactie verbetert enorm. Deelnemen aan kunst- en cultuuractiviteiten biedt ouderen zingeving, plezier en uitdaging in het dagelijks leven. En het kan problemen zoals eenzaamheid, verlies van sociale contacten en cognitieve achteruitgang vertragen, voorkomen en verzachten. 

De ontwikkeling van talent bij jongeren is van groot belang voor zowel henzelf als de maatschappij. Het ontdekken en benutten van talenten kan jongeren helpen om zelfvertrouwen op te bouwen, doelen te stellen en succesvol te zijn in verschillende aspecten van hun leven. Door talentontwikkeling worden jongeren aangemoedigd om hun passies na te streven, nieuwe vaardigheden te leren en zichzelf te blijven uitdagen. Dit leidt tot persoonlijke groei, verbeterde prestaties op school of werk, en een positieve bijdrage aan de samenleving. 
We richten ons daarom met name op deze twee doelgroepen in 2027: jong en oud.  

Daarnaast willen we graag voldoen aan onze zorgplicht om de bibliotheek toegankelijk, aantrekkelijk en bereikbaar te houden voor inwoners. Op basis van de wijziging van de bibliotheekwet (Wet zorgplicht voor bibliotheken) krijgt de bibliotheek een steeds breder maatschappelijke functie. Ze ontwikkelt zich tot een buurschapshuis functie, ofwel een third place. Dit is een sociale plek buiten huis en werk waar mensen leren, ontdekken, ontspannen, elkaar ontmoeten en informele sociale interacties hebben. 

Monitoring:

• In 2027 bereiken we met het menu Kreggel & Kwiek minimaal 300 deelnemers, op 3 locaties in de gemeente. In nauwe samenwerking met onze verenigingen, buurthuizen, dorpscafés, de bibliotheek, andere ontmoetingsplekken in de gemeente en lokale en regionale professionele kunstenaars zoals Breekijzer. Hierbij zijn minimaal 3 lokale culturele verenigingen of stichtingen betrokken. 
• Er heeft 2 keer een open podium plaats gevonden, in samenwerking met de DRU Cultuurfabriek en de talentmakelaars van de Achterhoek.
• We hebben een nauwe samenwerking met De Kunstbende Gelderland en Huntenpop.
• We bereiken 50 jongeren in 2027 met workshops en de open podia.
• 10 jongeren zijn doorgestroomd naar een bovenlokaal podium of presentatie plek. 
• De afspraken met de muziekschool zijn vernieuwd, waarbij we aandacht hebben voor reeds bestaande faciliteiten bij de DRU.
• Er is een plan van aanpak opgesteld om onze kunstcollectie (inclusief onze kunst in de openbare ruimte) te ontsluiten. 
• De ijzercollectie is compact en hanteerbaar gemaakt en vertelt het verhaal van ons ijzerverleden. De ijzercollectie wordt beheerd door een stichting of partij die een visie op de collectie heeft en in staat is de collectie met regelmaat te tonen aan publiek.
• We hebben een transformatorhuis-pilot uitgevoerd in samenwerking met Liander, een kunstenaar en inwoners in een woonwijk.
• Er is tenminste 1 StreetArt project afgerond
• De Kunst en Cultuurprijs is uitgereikt
• In 2027 is een meerjaren beleidsplan vastgesteld door de gemeenteraad. 

Doelomschrijving

Onderwijshuisvesting en kansengelijkheid voor jongeren zorgen voor een gezonde, veerkrachtige, levendige en betrokken samenleving. We willen specifiek inzetten op leefbaarheid, ontmoeting en sociale samenhang omdat dit belangrijk is voor het welzijn van onze inwoners. Onderwijs en kansengelijkheid spelen daarin een belangrijke rol. De jeugd is immers de toekomst. Als kinderen en medewerkers zo goed mogelijk kunnen leren, spelen en werken in een passende onderwijshuisvesting wordt hierdoor de leefbaarheid in alle kernen versterkt. Daarom is het belangrijk om te investeren in inclusief, gelijkwaardig en thuisnabij onderwijs en kinderopvang. De huisvesting van het bewegingsonderwijs in binnensportaccommodaties hoort hier ook bij. Ons doel is te zorgen voor passende onderwijshuisvesting zodat onze (toekomstige) inwoners vitaal, kansrijk, en betrokken blijven en zo de leefbaarheid in alle kernen wordt versterkt.

Termijn	Lang
Primair SDG doel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s)	wethouder Bennink
Taakveld	4.2 Onderwijshuisvesting

Context

Kinderopvang, basisonderwijs en voortgezet onderwijs bieden momenteel onderdak aan ongeveer 1300 kinderen in de opvang, 2500 leerlingen in het basisonderwijs en 1600 leerlingen in het voortgezet onderwijs.

Als gemeente willen we er zijn voor onze toekomstige generatie en hen zo veel mogelijk kansen geven. Goed onderwijs is essentieel voor de toekomst van de kinderen in onze gemeente. Goed onderwijs is inclusief, biedt alle kinderen gelijke kansen en is voor zo veel mogelijk kinderen dichtbij huis beschikbaar. Met goed onderwijs dringen we armoede en kansenongelijkheid terug en leveren we een bijdrage aan een samenleving waarin iedereen mee kan doen. 

Kinderen spelen en leren het beste in een gebouw dat daarvoor geschikt is qua omvang maar ook qua indeling, fysieke en sociale veiligheid en gezondheid. Passende huisvesting is een belangrijke randvoorwaarde om de kwaliteit van het onderwijs tot zijn recht te laten komen. Dit is een wettelijke taak en verantwoordelijkheid van de gemeente. Daarnaast zijn schoolgebouwen echte ontmoetingsplaatsen die deel uit maken van een breder aanbod van (maatschappelijke) voorzieningen. Hiermee dragen we bij aan de leefbaarheid in onze kernen.

Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2023-2039 moet vernieuwd worden. We sluiten aan bij nieuwe wetgeving (verwacht in 2027) en andere landelijke en regionale ontwikkelingen (onder andere: nieuwe Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs). We onderzoeken de mogelijkheden om meer financiële continuïteit te kunnen bieden voor de plannen die we in het IHP 2027-2043 opnemen.  We weten dat de helft van de huidige schoolgebouwen, met name in de kleine kernen, ouder is dan vijftig jaar. Ook moeten alle schoolgebouwen in 2050 energieneutraal zijn (Energie- en Klimaatakkoord). Deze gezamenlijke opgave voor nieuwbouw, renovatie, uitbreiding en verduurzaming van onze schoolgebouwen (en deels kinderopvang) maken we inzichtelijk in het nieuwe IHP. Hierin stellen we tevens de prioriteiten en uitvoeringsvolgorde vast zodat middelen gefaseerd en doelmatig worden ingezet. We monitoren het aantal leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs om onze locaties af te stemmen op het verwachte aantal leerlingen. We maken gebruik van prognoses. 

Monitoring: 

• Er is een vastgesteld IHP 2027-2043 en een Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs die aansluit bij de nieuwe wetgeving (afhankelijk van landelijke ontwikkeling). 
• Een routekaart voor verduurzaming van de scholen richting 2050 is onderdeel van het IHP.
• Silvolde: Na besluitvorming in de gemeenteraad over IKC Silvolde is de opdracht voor de bouw gegund.  Het Schoolgebouw De Plakkenberg en gymzaal is gesloopt en het terrein is bouwrijp. De leerlingen van de basisschool De Plakkenberg en de BSO Silvolde zijn tijdelijk gehuisvest in locatie Bluemers. 
• Ulft: Na vaststelling van het omgevingsplan Plan Wesenthorst is de grond bouwrijp gemaakt voor IKC Ulft. Er is een concept - ontwerp van dit IKC
• Varsseveld: er is een afgerond haalbaarheidsonderzoek voor huisvesting van de basisscholen.
• De renovatie van de gymzaal in Etten is gestart.
• Er is een plan van aanpak voor de renovatie van de gymzaal in Megchelen
• Er is stichting Sportbelangen Breedenbroek duidelijkheid verschaft of en wanneer zij in aanmerking komen voor renovatie.

Doelomschrijving
Kansengelijkheid voor jeugdigen (0-18 jaar) zorgt voor een veerkrachtige, levendige en betrokken samenleving. We willen specifiek inzetten op leefbaarheid, ontmoeting en sociale samenhang omdat dit belangrijk is voor het welzijn van onze inwoners. Kansengelijkheid voor jeugdigen speelt daarin een belangrijke rol. Als alle jeugdigen mee kunnen doen aan onderwijs, sport en cultuur ontmoeten ze elkaar en wordt het onderlinge begrip en daarmee de verbondenheid vergroot. Wanneer elk kind de kans krijgt zijn of haar talenten te ontwikkelen, leidt dat tot beter opgeleide inwoners, jongeren die zich verantwoordelijk voelen voor hun buurt omdat ze vanaf het begin meetellen en kansen krijgen. Ook voorkomen we dat achterstanden zich van generatie op generatie opstapelen wat leidt tot stabielere aantrekkelijke wijken en dorpen. Ons doel is te zorgen voor kansengelijkheid voor onze jeugdigen waardoor ontwikkelmogelijkheden en zelfredzaamheid worden vergroot zodat onze (toekomstige) inwoners zelfredzaam, kansrijk, en betrokken blijven. En zo de leefbaarheid in alle kernen wordt versterkt. De jeugd is de toekomst. 

Termijn	Lang
Primair SDG doel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s)	wethouder Bennink
Taakveld	4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen jeugd

Context

Landelijk is kansengelijkheid al jaren een belangrijk thema. Onderzoeken tonen aan dat de plek waar je opgroeit en je sociaaleconomische achtergrond in Nederland bepalend zijn voor je latere kansen. Daarom richt de Rijksoverheid zich via de Gelijke Kansen Alliantie op het verbeteren van de startpositie van leerlingen. Maar landelijke sturing is niet voldoende. Lokale gemeenten spelen een cruciale rol in het bereiken van kansengelijkheid. En dat doen we natuurlijk niet alleen. We werken al jaren intensief samen met onderwijsinstellingen, kinderopvangorganisaties, zorgpartijen en andere maatschappelijke partners. We werken op basis van een gedeelde visie samen via het LEA-overleg. (Lokaal Educatieve Agenda).

Binnen onze gemeente heeft 1 op de 8 jongeren te maken met jeugdzorg. Dat is voor het eerst sinds 2021 een lichte daling. Vooral het aantal basisscholieren met jeugdzorg is gedaald: van 595 in 2024 naar 570 in 2025. Hoewel er natuurlijk geen 1 op 1 verband is te leggen zien we het als bevestiging om door te gaan op de ingezette weg. We weten immers ook dat de complexiteit van de jeugdproblematiek groter wordt (mentale weerbaarheid, criminaliteit en druk op de jeugdhulp).

We maken in 2027 samen met het onderwijs, de kinderopvang, welzijn en zorgpartners één gezamenlijk plan voor gelijke kansen voor alle jeugdigen in onze gemeente. Daarbij hebben we specifiek aandacht voor:

1. Het versterken van de pedagogische basis. 
Breder dan onderwijs kijken we naar iedereen om het kind heen: de ouders, school, sport en jongeren. Yunio geeft bijvoorbeeld aan dat de complexiteit van gezinnen in Oude IJsselstreek toeneemt en vooral de balans tussen draagkracht en draaglast van ouders onder druk staat. Het versterken van de eigen regie bij ouders werpt positieve vruchten af. 

2. Inclusief onderwijs omdat we nieuwe wetgeving verwachten van het Rijk. Op basis van onderzoek concludeert het Rijk dat inclusief onderwijs een positief effect heeft op de cognitieve en sociaal emotionele ontwikkeling van kinderen met én zonder een beperking. Kinderen met extra ondersteuningsbehoeften die inclusief onderwijs volgen, krijgen bovendien meer kansen in hun schoolloopbaan en op de arbeidsmarkt.

3. Bevorderen van gelijke kansen in de enkele kernen in Terborg en Ulft, en voor nieuwkomers in het algemeen, omdat we daar achterstanden zien die we willen verminderen. Gelijke kansen bieden betekent soms een ongelijke behandeling. Daarom zetten we extra in op de kernen en doelgroepen waar we achterstanden constateren. Belangrijk onderdeel daarvan is de aandacht voor taal- en cultuurverschillen omdat deze in onze gemeente een blijvende uitdaging vormen. 

Naast bovengenoemde inzet en specifieke aandacht gaan we ook door met de uitvoering van het reguliere onderwijskansenbeleid (zoals de inzet van voorschoolse educatie) en (preventief) jeugdbeleid (zoals de inzet van jongerenwerk).

 Monitoring: 

• We leveren een rapportage op inzake de pedagogische basis waarbij we vermelden hoe vaak:
  • de ouderconsulent is ingezet;
  • ouderbijeenkomsten zijn georganiseerd;
  • gezinnen gebruik hebben gemaakt van het programma positieve opvoedtraining en beschrijven we welke resultaten en successen we hiermee behalen.
• De LEA heeft de gezamenlijke visie vastgesteld en deze is ter kennisname aangeboden aan de gemeenteraad. 
• Er is een plan van aanpak opgesteld voor Terborg en Ulft. 
• De Rijke Schooldag heeft plaatsgevonden in Terborg en Ulft en er is een rapportage opgeleverd met de resultaten of successen. Er is onderzocht of de Rijke Schooldag ook op andere scholen kan worden uitgevoerd en hiervoor is een voorlopig advies opgesteld. 

Doelomschrijving

Asielopvang is een grote maatschappelijke opgave die direct raakt aan veiligheid, huisvesting, draagvlak, zorg, onderwijs en lokale voorzieningen Tegelijkertijd is asielopvang niet alleen een wettelijke verantwoordelijkheid, maar ook een morele plicht en vooral een menselijke opgave: mensen die vluchten voor oorlog, geweld of vervolging moeten bescherming kunnen vinden. 

Als gemeente nemen we hierin onze verantwoordelijkheid. We bieden bescherming aan mensen die vluchten voor oorlog, geweld of vervolging, en doen dit met oog voor de draagkracht en leefbaarheid van onze inwoners en gemeenschappen.

Uitgangspunt daarbij is dat mensen zo snel mogelijk mee gaan doen in de samenleving, actief kunnen bijdragen aan de gemeenschap en van betekenis zijn voor hun buren en de gemeente. Zo bouwen we verder aan een gemeente waarin we gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor de uitdagingen van vandaag en morgen.

Context

Het kabinet heeft ervoor gekozen vast te houden aan de Spreidingswet. Ook regionaal is unaniem besloten om de eerder gemaakte afspraken uit 2023 voort te zetten. We werken hierin samen met 8 andere gemeenten om de opvang van vluchtelingen evenwichtig over de regio te verdelen. Iedere gemeente neemt daarin verantwoordelijkheid. In vervolg hierop heeft de gemeenteraad op 17 april 2025 het Koersdocument huisvesting vluchtelingen vastgesteld dat richtinggevend is voor verdere uitwerking. Voor Oude IJsselstreek betekent dit dat wordt gezocht naar één grotere opvanglocatie buiten de kernen voor maximaal 448 mensen: 368 asielzoekers en 66 statushouders, voor een periode van maximaal 30 jaar. Daarnaast blijft de gemeente verantwoordelijk voor de jaarlijkse taakstelling voor statushouders en voor de opvang van Oekraïense ontheemden.

Naast fysieke bescherming vraagt asielopvang natuurlijk ook om ondersteuning waar dat nodig is, zodat mensen zelfredzaam worden en, wanneer zij mogen blijven, volwaardig en actief kunnen deelnemen en bijdragen aan de samenleving. Iedere inwoner draagt verantwoordelijkheid voor zichzelf en zijn naasten, en draagt waar mogelijk bij aan de mensen en de samenleving om zich heen. En als dat niet meer kan, moet iedereen toegang hebben tot voorzieningen. Het is daarom belangrijk bij de uitvoering van het beleid oog te blijven houden voor de dialoog met zowel inwoners als vluchtelingen.

We bieden vluchtelingen daarom sobere maar passende opvang of woonruimte, inburgering (taal en integratie) en begeleiding naar werk aan. Het is een gezamenlijke taak om aan wetgeving te voldoen en voorzieningen zoals onderwijs, zorg, Wmo, jeugdhulpverlening, werk en woningen toegankelijk te houden voor iedereen: oude en nieuwe inwoners. We zien hierbij dan ook nadrukkelijk niet alleen plichten maar ook kansen. 

Daarnaast kan het Europese migratiepact gevolgen hebben voor landelijke wetgeving en lokaal beleid. Zodra hierover meer duidelijkheid is, beoordelen we wat dit betekent voor de uitvoering.

Uitvoering 2027

Monitoring: 

• De locaties Wegwijzer en Knienenbult zijn verbouwd en hernieuwd in gebruik genomen voor opvang van Oekraïense vluchtelingen. 
• We hebben een plan van aanpak opgesteld voor de noodzakelijke aanpassingen aan de opvang, zowel voor de doelgroep Statushouders als Oekraïners. 
• We hebben een informatiebijeenkomst met de gemeenteraad georganiseerd over het AZD. Onderdeel daarvan is in ieder geval de bestuursovereenkomst tussen COA en onze gemeente.
• Er is een keuze gemaakt over de locatie Middelgraaf en de Wesenthorst.
• Alle nieuwkomende kinderen volgen een vorm van onderwijs. 
• Alle nieuwkomers hebben betaald werk, vrijwilligerswerk of nemen op een andere manier actief deel aan de samenleving.

Doelomschrijving

We werken vanuit een proactieve en verbindende rol samen met regionale, provinciale, landelijke en grensoverschrijdende partners aan maatschappelijke opgaven die de gemeentegrenzen overstijgen. Regionale samenwerking is daarbij geen doel, maar een essentieel middel om vooral de economische kracht van de Achterhoek en Oude IJsselstreek te behouden en verder te versterken. Een sterke regionale economie vormt in onze ogen de basis voor brede welvaart en maakt het mogelijk om te investeren in voldoende woningen, aantrekkelijke voorzieningen, een goed vestigingsklimaat en een toekomstbestendige leefomgeving. Door opgaven gezamenlijk en vanuit verschillende rollen en verantwoordelijkheden op te pakken, vergroten we onze uitvoeringskracht en kunnen we onze ambities realiseren.

Termijn:	Lang
Primair SDG doel:
Secundaire SDG doelen:
Portefeuillehouder(s)	burgemeester Werger
Taakveld	3.1

Context

Wij nemen binnen de regionale samenwerking een proactieve en initiërende rol. Wij verbinden partijen, agenderen gezamenlijke opgaven en nemen, waar dat meerwaarde biedt, initiatief om samenwerking te versterken en resultaten te realiseren. Regionale samenwerking stelt ons in staat om onze lokale economische kracht verder te ontwikkelen en maatschappelijke opgaven effectiever aan te pakken. We kijken daarbij steeds naar de meest passende wijze van realisatie. Ook hoeft niet iedere ontwikkeling, voorziening of investering binnen de gemeentegrenzen plaats te vinden. Juist door regionaal af te stemmen, elkaar aan te vullen en gebruik te maken van elkaars kwaliteiten, versterken we de economische positie van de Achterhoek en daarmee ook van de gemeente.

Daarnaast zetten wij in op een krachtige belangenbehartiging richting provincie, Rijk en Europa. Door een gezamenlijke lobby en een sterk netwerk vergroten we de kansen op passende regelgeving, financiering en investeringen die bijdragen aan onze opgaven.

Conform het coalitieprogramma investeren wij daarnaast in een verkenning van een strategische samenwerking met de gemeente Doetinchem. Daarbij brengen wij gezamenlijke opgaven in beeld en onderzoeken wij waar samenwerking kan bijdragen aan het versterken van zowel onze lokale als regionale ambities.

Ook benutten wij de kansen die de grensoverschrijdende samenwerking met onze Duitse partners en beide Euregio's biedt. Deze samenwerking is geen doel op zich, maar een middel om gezamenlijk economische, ruimtelijke en maatschappelijke opgaven aan te pakken en daarmee de economische ontwikkeling in onze gemeente en de regio te versterken.

Uitvoering 2027

Monitoring

Wij monitoren de voortgang van de regionale samenwerking via de gemeentelijke planning- en controlcyclus en de verantwoordingsinformatie van 8RHK Ambassadeurs. Daarbij beoordelen wij niet alleen de voortgang van activiteiten, maar vooral de versterking van de economische kracht van de Achterhoek en Oude IJsselstreek.

Specifiek monitoren wij:

1. de voortgang van de Achterhoek Visie 2050 en de bijbehorende ontwikkellijnen;
2. de bijdrage van regionale samenwerking aan de economische ontwikkeling van onze gemeente en de Achterhoek;
3. de resultaten van regionale programma's en projecten;
4. de mate waarin externe financiering en investeringen zijn aangetrokken;
5. de ontwikkeling van strategische samenwerkingen en de positie van Oude IJsselstreek binnen regionale en grensoverschrijdende netwerken.

Op basis van deze inzichten beoordelen wij jaarlijks in hoeverre onze inzet bijdraagt aan de doelstellingen uit het coalitieprogramma en de regionale visie 2050. Waar nodig stellen wij onze inzet en prioriteiten bij.