Bijlagen

Personeel en taakstelling: de uitdaging                                                                           

 Het realiseren van ambities vraagt tijd, geld en ambtelijke deskundigheid. Bij beperkte middelen en expertise, zowel intern als extern, is dit een uitdaging. Extra lastig is het gebrek aan continuïteit in de Rijksbijdrage; een terugkerend dilemma. Bij de begroting 2025 was er sprake van een ravijnjaar in 2027. Bij de begroting 2026 was er sprake van een verschuiving naar 2028.

In 2025 zijn met het vaststellen van de begroting personele bezuinigingen op de personele begroting doorgevoerd. 300.000 euro in 2026 en 2027 en met ingang van 2028 en verdere jaren 650.000. Er waren ook andere, niet personele besparingsopties en mogelijkheden om meer inkomsten te genereren. Daar is bestuurlijk niet voor gekozen. De taakstelling op personeel is met ingang van begroting 2026 wel doorgevoerd.

Ontwikkelingen

Er is gekozen voor een taakstelling op personeel om het financieel meerjarenperspectief sluitend te krijgen, terwijl de druk op de ambtelijke organisatie toeneemt. De juridisering van de samenleving vraagt om meer deskundigheid. De VNOG heeft taken rondom brandveiligheidstoetsing bij vergunningen teruggegeven aan gemeenten, zonder extra budget. Daarnaast groeit de druk op capaciteit voor inburgering en opvang van vluchtelingen, terwijl financiering via tijdelijke uitkeringen onzeker is. Het mogelijk wegvallen van SPUK-financiering roept de vraag op of deze taken in de toekomst nog uitgevoerd kunnen worden.

De rekenkamer en accountant adviseren verbeteringen in digitale dienstverlening, interne beheersing, ICT-Samenwerking, sturing en verantwoording, wat extra capaciteit vergt. Hoewel de raad deze aanbevelingen heeft omarmd, is er geen aanvullende ambtelijke capaciteit toegewezen, ondanks een groeiend aantal opdrachten.

Uitvoering van de opgelegde taakstelling                                                                                                            

De taakstelling op het personele budget zou als volgt ingevuld worden:

Verminderde bestuurlijke capaciteit:
                    o    1 wethouder minder.
Verminderde ambtelijke capaciteit:
                    o    0,5 fte minder voor een ondersteuner.
                    o    0,5 fte minder voor een communicatieadviseur.
                    o    2 fte minder voor beleidsmedewerkers.

Deze maatregelen zouden gelden voor de jaren 2026 en 2027. Vanaf 2028 wordt een aanvullende besparing van 3-4 fte nagestreefd door: meer gebruik van slimme technologie, verdere optimalisering van processen en integraal werken. De totale taakstelling van 650.000 euro oplopend naar 2028 zou hiermee worden gerealiseerd.

Wat zien we nu?

De belasting van de gemeentelijke organisatie blijft onverminderd hoog door diverse uitdagingen zoals de voortgang van woningbouw, investeringen in verkeer en infrastructuur en actualisatie van beheersplannen. Daarnaast is er behoefte aan uitbreiding van rapportages en interne controles. Ook nemen de eisen rondom informatiebeveiliging, privacy, ondermijning, weerbaarheid en de druk op handhaving toe. Het coalitieakkoord geeft woningbouw en economische ontwikkeling de hoogste prioriteit, naast andere nieuwe ambities.

Reflectie op behandeling van stukken met betrekking tot grondexploitatie, jaarrekening 2025 en eerste Berap 2026 in de raad van 2 juli 2026

Tijdens de eerste termijn van de raad hebben de individuele fracties interessante opgaven voor onze gemeente geformuleerd. Zonder uitputtend te willen zijn en los van specifieke fracties, zijn de volgende onderwerpen genoemd: versnelling van woningbouw, meer inzet op economie, extra aandacht voor jeugd en WMO, vervoer, meerjarig onderhouds- en beheerplannen, interne beheersing (adviezen accountant), integratie en inclusiviteit, veiligheid, investeringen en onderhoud, gemeenschapsfaciliteiten,  extra aandacht voor schulddienstverlening en vitaliteit van kernen en meer middelen voor lokale voorzieningen zoals gymzalen en andere faciliteiten.

Geen van deze onderwerpen is onbelangrijk; alles moet worden opgepakt. De vraag is echter: hoe doen we dit, en met welke aanvullende middelen? Hoe plannen we deze opgaven over tijd? Hoe zorgen we voor voldoende capaciteit op het juiste moment? En hoe behouden we kostenflexibiliteit bij tegenvallende rijksbijdragen?

Daarnaast staan we voor de uitdaging om prioriteiten te stellen. Hoe wegen we bijvoorbeeld de inzet van handhaving en schuldenaanpak af tegen de noodzakelijke interne beheersing, oplopende wachtlijsten in de zorg of het verstrekken van omgevingsvergunningen? Dit is de opgave waarvoor we ons geplaatst zien.

Advies

Bij ongewijzigd beleid en zonder prioritering is uitbreiding van de formatie noodzakelijk. Er kunnen echter keuzes worden gemaakt en nieuwe instrumenten worden ingezet. Denk daarbij aan de inzet van AI en standaardisatie via modelverordeningen of beleidsdocumenten van andere gemeenten. Minder maatwerk en meer uniformiteit passen we inmiddels toe, net als het delen van schaarse expertise via samenwerking met buurgemeenten. Daarnaast zetten we capaciteit gericht in. Vacatures worden niet automatisch ingevuld, maar eerst geëvalueerd op nut en noodzaak, zodat formatie flexibel kan worden ingezet bij knelpunten. In het ruimtelijk domein worden beleid en uitvoering beter geïntegreerd, terwijl dienstverlening en bedrijfsvoering efficiënter werken om binnen personele budgetten te blijven. Bij (tijdelijke) uitbreiding van personeel moeten ook indirecte kosten, zoals huisvesting, ICT en (P&O)ondersteuning, worden meegenomen, wat in het verleden vaak is vergeten.

We doen enkele voorstellen die de impact op de begroting zoveel mogelijk beperken.

1.  Ongedaan maken van het deel van de taakstelling die bedacht was ingevuld te worden met een wethouder minder (inclusief ambtelijke ondersteuning): 350.000 euro.
2.  Verminderde opdrachten aan de Rekenkamer vanuit de raad. Hierdoor kan uitbreiding van ambtelijke capaciteit achterwege blijven.
3.  De inzet van extra juridische capaciteit vanwege toenemende druk op afhandeling Woo verzoeken en bezwaren niet honoreren: 75.000 euro. Dit kan leiden tot vertraging van procedures.
4.  De structurele dekking voor het vraagstuk van asiel en vluchtelingen voorlopig niet toekennen en afwachten wat het Rijk in deze gaat doen in de compensatie van de Algemene Uitkering. De structurele capaciteit voorlopig dekken met tijdelijke middelen. Het risico hiervan accepteren.
5.  Geen extra middelen beschikbaar stellen voor informatiebeveiliging en privacy. Hiermee een verhoogd risico accepteren.
6.  Extra investeren op economie: deze investering niet doen maar capaciteit vrijspelen (nader te bepalen) in de huidige organisatie.
7.  Uitbreiding met extra handhaver niet honoreren. In de praktijk zien we veel verloop in deze beroepsgroep, dit leidt tot verminderde inzet. Dit betekent dat we scherper moeten prioriteren waarop inzet nodig is. 
8.  Inzet voor woningbouw (diverse specialismen) deels honoreren. Voor de gehele planperiode capaciteitsuitbreiding toekennen, waarbij de dekking voor 50% wordt gevonden buiten de loonsom (via leges en de grondexploitatie).
9.  Extra capaciteit voor taken van ons vastgoedbedrijf honoreren. Dit betreft de uitvoering van de , verhuurderstaken voor gemeentelijke accommodaties waaronder de DRU en het Frank Daamenpand.
10.  Bij de 2^e bestuursrapportage 2026 een bestemmingsreserve vormen van 400.000 middels resultaatbestemming. Deze bestemmingsreserve dient ter dekking van de kosten voor woningbouw 125.000 voor 2027 en 2028 en voor de kosten vastgoedbedrijf voor 2027 en 2028 voor 75.000.

Bovenstaande ambtelijke extra inzet is gewenst om de bestuurlijke ambities te kunnen realiseren. De middelen zijn beperkt. Dit dwingt tot keuzes en prioriteitsstelling. Daarom is uiteindelijk de onderstaande cijferreeks in de begroting verwerkt. De onderbouwing van de keuze is hierboven onder de punten 1 t/m 9 gegeven . Punt 10 is verwerkt in de 2^e bestuursrapportage 2026.

Dit ziet er dan als volgt uit:

Wij nemen conform de richtlijnen uit het BBV een uniforme basisset beleidsindicatoren op in onze begroting en jaarverslag. De set behandelt een breed spectrum van onderwerpen, van misdrijven en afval tot bijstandsuitkeringen en nieuwbouwwoningen.

https://www.waarstaatjegemeente.nl/

De taakvelden 5.1, 5.3 en 5.6 zijn van programma 2 naar 3 gegaan zodat de budgetten en doelen aansluiten.
Het taakveld 0.10 mutaties reserve is opgenomen per programma daarmee is aansluiting met de systematiek van de jaarrekening gerealiseerd.