Samen bouwen aan een ondernemende en leefbare gemeente
Met genoegen bieden wij u de programmabegroting 2027 aan.
Met deze begroting geven we invulling aan de koers van het coalitieprogramma 2026-2030 ‘Doorbouwen aan een ondernemend en leefbaar Oude IJsselstreek’. Een gemeente waarin inwoners gezond, kansrijk en veerkrachtig kunnen leven, waarin ruimte is voor ondernemerschap en ontwikkeling en waarin we de kracht van onze kernen en gemeenschappen benutten.
2027 is het eerste volledige begrotingsjaar waarin we deze koers verder in praktijk brengen. We bouwen voort op wat al in gang is gezet en zetten nieuwe stappen. Tegelijkertijd staan we voor grote maatschappelijke en ruimtelijke opgaven, zoals woningbouw, bestaanszekerheid, een sterke arbeidsmarkt, migratie en asielopvang en de ontwikkeling van onze leefomgeving. Deze opgaven vragen om keuzes, samenwerking en een lange adem.
Koers houden en ruimte geven
We kiezen voor een koers waarin ontwikkeling en leefbaarheid hand in hand gaan. We willen ruimte bieden om te wonen, werken en ondernemen en tegelijkertijd investeren in sterke kernen, een aantrekkelijke leefomgeving en voorzieningen die inwoners verbinden.
Daarbij geven we ruimte aan initiatieven van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties en nemen we verantwoordelijkheid voor de kwaliteit en toekomstbestendigheid van onze gemeente. Niet alles kan tegelijk en niet iedere ontwikkeling ligt volledig binnen onze invloedssfeer. Daarom zoeken we actief de samenwerking op met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, de regio en andere overheden.
Bij onze keuzes kijken we steeds naar wat nodig is, waar de gemeente verschil kan maken en wat financieel en maatschappelijk haalbaar is. Zo houden we koers en blijven we ruimte bieden voor ontwikkeling.
Financiële positie
Een gezonde financiële positie is een belangrijke voorwaarde om onze ambities te realiseren. Voor 2027 ligt er een sluitende begroting en daarmee een solide financiële basis voor het komende jaar.
Voor de jaren daarna is het beeld onzekerder. De financiële positie van gemeenten staat onder druk door ontwikkelingen in het gemeentefonds en keuzes van het Rijk. Ook Oude IJsselstreek moet vanaf 2028 rekening houden met aanzienlijke tekorten. In het huidige meerjarenperspectief loopt dit op tot meer dan € 3 miljoen.
Dat vooruitzicht vraagt om aandacht, maar niet om paniek. Het is nog niet duidelijk hoe het financiële beleid van het Rijk en de komende circulaires zich ontwikkelen. Daarom kiezen we ervoor om 2027 financieel solide en sluitend te begroten en de ontwikkelingen richting 2028 en verder nauwlettend te volgen.
We houden verschillende scenario’s in beeld. Uit eerdere trajecten ligt al een pakket aan mogelijke maatregelen klaar, dat we actualiseren zodra daar aanleiding toe is. Bij de Voorjaarsnota 2028 willen we hierover met de gemeenteraad het gesprek voeren. Dan is er naar verwachting meer duidelijkheid over het gemeentefonds, het rijksbeleid en onze financiële positie en kunnen we, indien nodig, gericht keuzes maken om de begroting structureel in balans te houden.
Nieuw beleid
Het nieuwe coalitieprogramma geeft richting aan onze ambities voor de komende jaren. Een eerste inventarisatie heeft geleid tot voorstellen voor nieuw beleid die in de begroting 2027 zijn opgenomen. In de bijlage E ‘Staat van personeelslasten’ leest u nog een inhoudelijke toelichting op een aantal personele uitdagingen die wij hebben en hoe we hier invulling aan willen geven.
Daarmee maken we een eerste deel van onze ambities concreet. Tegelijkertijd moeten ambities en financiële mogelijkheden met elkaar in balans blijven.
Daarnaast werken we aan een strategische uitvoeringsagenda. Hierin worden de ambities uit het coalitieprogramma in samenhang uitgewerkt, voorzien van prioriteiten en een realistische planning. De agenda biedt de komende jaren houvast bij de uitvoering en wordt betrokken bij de Voorjaarsnota 2028 en de begrotingen daarna. Daarmee ontstaat ook een logisch moment om met de raad het gesprek te voeren over prioriteiten, fasering en financiële consequenties.
Woonlasten
Voor 2027 kiezen we ervoor de totale woonlasten voor inwoners met 2,5% te laten stijgen, gelijk aan de verwachte inflatie. Daarmee houden we vast aan het woonlastenprincipe uit het coalitieprogramma.
Binnen de verschillende woonlasten zijn er wel verschillen. Het OZB-tarief blijft gelijk aan 2026, terwijl de totale OZB-opbrengst stijgt als gevolg van de verwachte gemiddelde waardestijging van woningen met circa 6,5%. De tarieven binnen de afvalstoffenheffing blijven gelijk aan 2026 en de rioolheffing daalt met ruim 1%, mede doordat financiële buffers worden ingezet die de afgelopen jaren zijn opgebouwd.
Reserve Sociaal Domein
We stellen voor de bestemmingsreserve Sociaal Domein van circa € 3 miljoen vrij te laten vallen ten gunste van de Algemene Reserve.
De risico’s binnen het Sociaal Domein verdwijnen daarmee niet. Ze worden meegenomen in de integrale risicoanalyse en opgevangen binnen het gemeentelijke weerstandsvermogen. Daarmee worden deze risico’s op dezelfde manier beoordeeld als risico’s binnen andere onderdelen van de gemeente.
Deze keuze sluit aan bij de aanbevelingen uit het accountantsverslag en bij de huidige ontwikkeling binnen het Sociaal Domein. De reserve is sinds 2024 niet meer aangesproken en afzonderlijke aanhouding is vanuit integraal risicomanagement niet langer noodzakelijk. De risico’s blijven daarmee onderdeel van het totale financiële beeld van de gemeente.
Belangrijkste accenten voor 2027
Wonen en leefbare kernen
We blijven volop inzetten op woningbouw, met de ambitie om tussen 2025 en 2036 2.500 nieuwe woningen te realiseren. Tegelijkertijd investeren we in sterke en aantrekkelijke kernen, met ruimte voor sport, cultuur, erfgoed en ontmoeting.
Economie en een vitaal buitengebied
We geven ondernemers ruimte om te investeren en te groeien en versterken de verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarkt. In het buitengebied zoeken we naar een goede balans tussen agrarisch ondernemerschap, natuur, landschap, water, recreatie en toerisme.
Gezond, kansrijk en veerkrachtig
We blijven investeren in bestaanszekerheid, gezondheid, preventie en kansengelijkheid, met extra aandacht voor jeugd en jongeren. Ook nemen we verantwoordelijkheid voor de opvang en huisvesting van vluchtelingen, statushouders en Oekraïense ontheemden, met oog voor de draagkracht van onze gemeente en kernen.
Duurzaam en toekomstbestendig
We werken verder aan energiebesparing, duurzame energie, klimaatadaptatie en bereikbaarheid. De beperkte netcapaciteit vraagt daarbij om tijdige keuzes, omdat deze direct raakt aan onze mogelijkheden voor woningbouw en economische ontwikkeling.
Toegankelijk, veilig en weerbaar
We blijven werken aan toegankelijke en begrijpelijke dienstverlening vanuit het perspectief van de inwoner. Tegelijkertijd investeren we in veiligheid, maatschappelijke weerbaarheid en de aanpak van ondermijning.
Vooruitblik
Met deze programmabegroting leggen we de basis voor de uitvoering van onze ambities in 2027. We bouwen voort op wat is bereikt, maken ruimte voor nieuwe ontwikkelingen en houden oog voor financiële en maatschappelijke haalbaarheid.
We kiezen daarbij voor een nuchtere lijn: ambitieus waar het kan, zorgvuldig waar het moet en altijd met het oog op de langere termijn.
De komende jaren zullen nieuwe ontwikkelingen en onzekerheden met zich meebrengen. Dat vraagt om een gemeente die financieel gezond, bestuurlijk wendbaar en organisatorisch sterk is. Met deze begroting zetten we daarvoor een belangrijke stap.
Zo bouwen we samen verder aan een ondernemend en leefbaar Oude IJsselstreek: een gemeente waarin het goed wonen, werken en leven is, nu én in de toekomst.
